Türk Üreticilerinin Küresel Firmaların Tedarik Zincirlerine Girmesine Yönelik Devlet Desteği

Dünya ticaretinde birçok ürün tek bir şirket tarafından baştan sona üretilmemektedir. Küresel markalar ve büyük ölçekli şirketler; ihtiyaç duydukları ürünleri, parçaları, komponentleri, yarı mamulleri ve çeşitli üretim girdilerini dünyanın farklı ülkelerindeki tedarikçilerden temin edebilmektedir.

Bu yapı küresel tedarik zinciri olarak adlandırılmaktadır.

Türkiye'nin güçlü üretim altyapısı, coğrafi konumu, Avrupa başta olmak üzere önemli pazarlara yakınlığı ve farklı sektörlerdeki üretim kabiliyeti Türk firmalarının küresel şirketlerin tedarik zincirlerine dahil olabilmesi açısından önemli fırsatlar oluşturmaktadır.

Ancak küresel bir firmanın tedarikçisi olmak yalnızca kaliteli ürün üretmekle mümkün olmayabilir.

Üreticinin;

• yeterli üretim kapasitesine,
• teknolojik altyapıya,
• kalite standartlarına,
• uygun makine ve ekipmana,
• gerekli yazılımlara,
• sertifikasyonlara,
• test ve analiz altyapısına,
• izlenebilir üretim süreçlerine,
• düzenli teslimat kabiliyetine

sahip olması gerekebilir.

Küresel Tedarik Zinciri (KTZ) Desteği, Türk üretici şirketlerinin küresel firmaların tedarik zincirlerine girmelerini veya mevcut tedarik ilişkilerini geliştirmelerini desteklemek amacıyla oluşturulan ihracat desteklerinden biridir.

Destek, 5973 Sayılı İhracat Destekleri Hakkında Kararın 10. maddesi kapsamında uygulanmaktadır.

 

Küresel Tedarik Zinciri Nedir?

Küresel tedarik zinciri; bir ürünün üretiminde veya ticari olarak müşteriye ulaştırılmasında gerekli olan ürün, parça, komponent, malzeme ve hizmetlerin farklı ülkelerde bulunan işletmeler tarafından sağlandığı uluslararası üretim ve tedarik ağıdır.

Örneğin küresel ölçekte faaliyet gösteren bir şirket, nihai ürününü kendi markası altında satarken bu ürünün farklı parçalarını dünyanın çeşitli ülkelerindeki üreticilerden temin edebilir.

Bu sistem;

ana sanayi / küresel firma → tedarikçi → alt tedarikçi → komponent üreticisi → hammadde ve hizmet sağlayıcıları

şeklinde geniş bir değer zinciri oluşturabilir.

Türk şirketleri açısından fırsat, yalnızca nihai ürünü yabancı tüketiciye satmak değildir.

Aynı zamanda küresel şirketlere üretici ve tedarikçi olarak entegre olmak da önemli bir ihracat modeli oluşturabilir.

 

Küresel Tedarik Zinciri Desteği Nedir?

Küresel Tedarik Zinciri Desteği, üretici şirketlerin küresel firmaların tedarik zincirlerine dahil olabilmelerini desteklemek amacıyla uygulanan devlet desteğidir.

5973 sayılı Kararın 10. maddesi kapsamında KTZ Yetkinlik Projesinde;

• makine alımı,
• ekipman alımı,
• donanım alımı,
• yazılım alımı,
• eğitim,
• danışmanlık,
• sertifikasyon,
• test ve analiz,
• ürün doğrulama

giderleri desteklenebilmektedir.

Bu nedenle KTZ yalnızca bir pazarlama desteği değildir.

Şirketin üretim ve tedarik yetkinliğinin geliştirilmesine doğrudan odaklanan bir destek mekanizmasıdır.

 

KTZ Desteğinin Temel Amacı Nedir?

KTZ desteğinin temel amacı Türk üreticilerinin küresel şirketlerin tedarik zincirlerine daha güçlü biçimde dahil olmasını sağlamaktır.

Bir başka ifadeyle destek;

Türk üreticisi → üretim yetkinliğinin geliştirilmesi → küresel şirket standartlarının karşılanması → tedarikçi olma → düzenli ihracat → uzun vadeli küresel ticari ilişki

zincirinin geliştirilmesine katkı sağlamayı hedeflemektedir.

Bu yönüyle KTZ desteği klasik ihracat desteklerinden farklı bir konuma sahiptir.

Burada amaç yalnızca;

“Yurt dışında müşteri bulalım.”

değildir.

Asıl hedef;

“Küresel ölçekte faaliyet gösteren şirketlerin sürdürülebilir tedarikçisi olalım.”

yaklaşımıdır.

 

KTZ Yetkinlik Projesi Nedir?

KTZ Yetkinlik Projesi, üretici şirketin belirli bir küresel firmanın tedarik zincirine girebilmesi veya mevcut tedarik ilişkisini geliştirebilmesi için ihtiyaç duyduğu yatırımların ve faaliyetlerin proje kapsamında ele alınmasıdır.

Ticaret Bakanlığının resmî KTZ başvuru formunda proje amaçları arasında;

• yeni bir küresel firmaya mevcut ürünle tedarike başlama,
• yeni bir küresel firmaya yeni ürünle tedarike başlama,
• hâlihazırda tedarik yapılan küresel firmaya mevcut ürünle tedarikin geliştirilmesi,
• hâlihazırda tedarik yapılan küresel firmaya yeni ürünle tedarik

gibi seçenekler bulunmaktadır.

Dolayısıyla KTZ projesinin arkasında somut bir küresel tedarik hedefi bulunması beklenmektedir.

 

KTZ Desteğinden Kimler Yararlanabilir?

KTZ Yetkinlik Projesi esas olarak üretici şirketlere yönelik bir destek mekanizmasıdır.

Bu nokta son derece önemlidir.

Bir şirketin yalnızca ticaret veya aracılık faaliyeti yürütmesi, KTZ Yetkinlik Projesinin temel üretici yaklaşımıyla aynı değildir.

Ticaret Bakanlığının KTZ bilgilendirmesinde şirketlerin üretici olması gerektiği açıkça belirtilmektedir.

Dolayısıyla destek özellikle;

• sanayi üreticileri,
• komponent üreticileri,
• parça üreticileri,
• ara mamul üreticileri,
• küresel firmalara ürün tedarik etmek isteyen üreticiler

açısından önem taşımaktadır.

 

KTZ Desteği Mobilya Üreticileri İçin Uygun mudur?

Mobilya sektörü açısından KTZ konusu dikkatli değerlendirilmelidir.

Her mobilya üreticisinin otomatik olarak KTZ desteğine uygun olduğu söylenemez. Projenin küresel bir tedarik zincirine dahil olma hedefi taşıması ve Bakanlığın proje değerlendirme kriterlerini karşılaması gerekir.

Ancak küresel ölçekte faaliyet gösteren şirketlere;

• mobilya,
• mobilya komponenti,
• ahşap parça,
• metal mobilya parçası,
• mekanizma,
• aksesuar,
• proje bazlı mobilya,
• özel üretim ürünler

tedarik etmek isteyen uygun üreticiler açısından KTZ modeli değerlendirilebilir.

Burada belirleyici unsur şirketin yalnızca “mobilya üreticisi” olması değil, belirli bir küresel firmanın tedarik zincirine girme veya mevcut tedarik ilişkisini geliştirme hedefinin bulunmasıdır.

 

Mobilya Sektöründe Küresel Tedarik Zinciri Nasıl Çalışabilir?

Mobilya sektöründe küresel tedarik zinciri farklı modellerde kurulabilir.

Örneğin uluslararası ölçekte faaliyet gösteren büyük bir mobilya, perakende, otel veya proje şirketi dünyanın farklı ülkelerindeki üreticilerden belirli ürün veya komponentleri tedarik edebilir.

Bir Türk üreticisi;

küresel alıcı → teknik şartname → numune → test → üretici değerlendirmesi → kalite onayı → tedarikçi kabulü → sipariş → üretim → ihracat

sürecinden geçebilir.

Bu noktada alıcının istediği kalite veya üretim standardının karşılanabilmesi için üreticinin yeni;

makine + ekipman + yazılım + sertifikasyon + test + ürün doğrulama

yatırımlarına ihtiyaç duyması mümkündür.

KTZ Yetkinlik Projesinin temel mantığı tam olarak bu noktada ortaya çıkmaktadır.

 

OEM Üreticileri KTZ Desteğinden Yararlanabilir mi?

KTZ yaklaşımı OEM üretim modeliyle güçlü biçimde ilişkilendirilebilir.

OEM üretim yapan bir Türk şirketi, yabancı bir küresel firmanın teknik özelliklerine ve kalite standartlarına uygun ürün veya komponent üretebilir.

Burada ürünün üzerinde Türk üreticinin kendi markasının bulunması şart değildir.

Ticari değer;

Türk şirketinin küresel firmanın üretim ve tedarik sisteminin bir parçası hâline gelmesidir.

Ancak destek uygunluğu her proje özelinde Ticaret Bakanlığının kriterlerine göre değerlendirilir.

 

Private Label Mobilya Üreticileri İçin KTZ Önemli midir?

Private Label üretimde Türk üreticisi, yabancı müşterinin markası altında satılacak ürünü üretmektedir.

Bu model özellikle;

• mobilya zincirleri,
• perakende grupları,
• otel grupları,
• proje firmaları,
• uluslararası markalar

ile çalışan üreticiler açısından önemli olabilir.

Ancak her Private Label siparişinin otomatik olarak Küresel Tedarik Zinciri Projesi sayılması doğru değildir.

KTZ desteğinin proje niteliği, hedef küresel firma ve üreticinin geliştirmesi gereken yetkinlikler birlikte değerlendirilmelidir.

 

Mobilya Yan Sanayi İçin KTZ Desteği Neden Önemlidir?

Küresel tedarik zincirlerinin en önemli özelliklerinden biri, ticaretin yalnızca nihai ürün üzerinden gerçekleşmemesidir.

Bir mobilyanın;

• metal ayakları,
• ahşap parçaları,
• mekanizmaları,
• bağlantı elemanları,
• belirli aksesuarları,
• yarı mamulleri

farklı üreticiler tarafından üretilebilir.

Bu nedenle küresel tedarik zincirine dahil olmak isteyen Türk mobilya yan sanayi üreticileri açısından KTZ yaklaşımı stratejik önem taşıyabilir.

Özellikle standartlaştırılmış ve yüksek adetlerde üretilebilen komponentlerde uzun vadeli tedarik ilişkileri kurulması mümkün olabilir.

 

KTZ Kapsamında Makine ve Ekipman Alımı Destekleniyor mu?

Evet.

5973 sayılı Kararın 10. maddesinde makine, ekipman ve donanım alımları KTZ Yetkinlik Projesi kapsamında açıkça sayılmaktadır.

Ancak burada önemli bir ayrım bulunmaktadır.

Şirketin istediği herhangi bir makineyi satın alması otomatik olarak destek anlamına gelmez.

Makine veya ekipmanın;

KTZ projesinin amacıyla ilişkili olması

ve onaylanan proje kapsamında değerlendirilmesi gerekir.

Örneğin küresel müşterinin talep ettiği hassasiyet, kapasite veya üretim standardını karşılamak amacıyla ihtiyaç duyulan bir üretim ekipmanı proje açısından anlamlı olabilir.

 

KTZ Kapsamında Yazılım Alımı Destekleniyor mu?

Evet.

Yazılım alımları da KTZ Yetkinlik Projesinin desteklenebilen giderleri arasında bulunmaktadır.

Küresel tedarik zincirlerinde;

• üretim planlama,
• kalite kontrol,
• veri yönetimi,
• tasarım,
• izlenebilirlik,
• tedarik yönetimi

gibi süreçler için belirli yazılımlara ihtiyaç duyulabilir.

Ancak yazılımın proje hedefiyle ilişkisi ve uygunluğu değerlendirme açısından önemlidir.

 

Eğitim ve Danışmanlık Giderleri Destekleniyor mu?

Evet.

KTZ Yetkinlik Projesi kapsamında eğitim ve danışmanlık giderleri de desteklenebilen kalemler arasında yer almaktadır.

Örneğin küresel alıcının istediği;

• kalite yönetim sistemi,
• üretim standardı,
• süreç yönetimi,
• teknik yeterlilik,
• tedarik zinciri yönetimi

gibi konularda şirketin kurumsal yetkinliğinin geliştirilmesi gerekebilir.

Ancak yine her eğitim veya danışmanlık hizmetinin otomatik olarak destekleneceği düşünülmemelidir.

Faaliyetin onaylanan KTZ projesiyle doğrudan ilişkili olması gerekir.

 

Sertifikasyon Giderleri KTZ Desteği Kapsamında mıdır?

Evet.

Sertifikasyon giderleri KTZ Yetkinlik Projesi kapsamında desteklenebilen giderlerden biridir.

Küresel firmalar tedarikçilerinden;

• belirli kalite standartları,
• üretim standartları,
• çevresel standartlar,
• ürün güvenliği,
• sektörel sertifikalar

talep edebilir.

Bu belgeler bazı durumlarda küresel şirketin tedarikçi havuzuna girebilmenin ön koşullarından biri olabilir.

 

Test ve Analiz Giderleri Destekleniyor mu?

Evet.

Test ve analiz giderleri KTZ Yetkinlik Projesi kapsamında desteklenebilmektedir.

Özellikle mobilya ve komponent üretiminde;

• dayanıklılık,
• yük taşıma,
• malzeme performansı,
• yüzey özellikleri,
• güvenlik,
• teknik standartlara uygunluk

gibi kriterler yabancı alıcı tarafından talep edilebilir.

Bu durumda uygun test ve analiz süreçleri tedarikçi kabulünün önemli parçalarından biri olabilir.

 

Ürün Doğrulama Giderleri Destekleniyor mu?

Evet.

Ürün doğrulama giderleri de 5973 sayılı Kararın 10. maddesinde KTZ Yetkinlik Projesi kapsamında desteklenebilen giderler arasında açıkça yer almaktadır.

Ürün doğrulama, üreticinin geliştirdiği veya ürettiği ürünün hedef müşterinin teknik gerekliliklerini karşılayıp karşılamadığının doğrulanması açısından önem taşıyabilir.

 

KTZ Yetkinlik Projesi Desteği Ne Kadar?

2026 yılı için KTZ Yetkinlik Projesi kapsamında destek üst limiti 73.990.020 TL olarak yayımlanmıştır.

5973 sayılı Kararın temel düzenlemesine göre KTZ Yetkinlik Projesi kapsamındaki uygun giderler %50 oranında ve 2 yıl süreyle desteklenmektedir. Bir şirketin 1 adet KTZ Yetkinlik Projesi desteklenmektedir.

Buradaki 73.990.020 TL, şirketin doğrudan alacağı garanti edilmiş bir ödeme değildir.

Bu rakam 2026 yılı destek üst limitidir.

Gerçek destek miktarı;

onaylanan proje + uygun giderler + gerçekleşen harcamalar + destek oranı + mevzuat hükümleri

doğrultusunda belirlenir.

 

KTZ Yetkinlik Projesinin Süresi Ne Kadardır?

5973 sayılı Kararın 10. maddesine göre KTZ Yetkinlik Projesi kapsamındaki uygun giderler 2 yıl süreyle desteklenmektedir.

Bu nedenle KTZ, yalnızca tek bir makine satın alımından ibaret bir destek olarak görülmemelidir.

Şirketin belirli bir küresel tedarik hedefi doğrultusunda üretim ve kurumsal yetkinliklerini geliştirdiği proje dönemi olarak değerlendirilmelidir.

 

Bir Şirket Kaç KTZ Yetkinlik Projesinden Yararlanabilir?

5973 sayılı Karara göre bir şirketin 1 adet Küresel Tedarik Zinciri Yetkinlik Projesi desteklenir.

Bu nedenle şirket açısından proje seçimi oldukça önemlidir.

KTZ projesinin;

• doğru küresel firmayı,
• doğru ürünü,
• gerçekçi tedarik fırsatını,
• gerekli yatırımları,
• sürdürülebilir ihracat potansiyelini

temel alması gerekir.

 

KTZ Kapsamında Yurt Dışı Depo Desteği Var mı?

Evet.

KTZ desteğinin ikinci önemli ayağı yurt dışı depo kira ve depolama hizmetleri desteğidir.

5973 sayılı Karara göre küresel tedarik zincirine yönelik olarak yurt dışı ana sanayiye orijinal parça üreten ve/veya tedarik eden şirketlerin, Türkiye'de üretilen ürünlerinin pazarlandığı yurt dışı depo kira giderleri ile depolama hizmetlerine ilişkin giderleri %50 oranında desteklenmektedir.

Dolayısıyla bu destek, bütün ihracatçıların herhangi bir yurt dışı deposu için yararlanabileceği genel bir depo desteği değildir.

 

2026 Yurt Dışı Depo Desteği Ne Kadar?

2026 destek üst limitlerine göre KTZ kapsamındaki;

yurt dışı depo kira gideri ile depolama hizmetleri için yıllık üst limit 19.728.672 TL'dir.

Destek oranı temel olarak %50'dir.

Şirketler bu destekten her bir ülke için en fazla 4 yıl yararlanabilir ve destek en fazla 25 birim için uygulanabilir.

Yurt Dışı Depo Mobilya Firmaları Açısından Nasıl Değerlendirilmeli?

Bu noktada özellikle dikkatli olmak gerekir.

KTZ kapsamındaki depo desteğinin mevzuattaki tanımı yurt dışı ana sanayiye orijinal parça üreten ve/veya tedarik eden şirketlere yöneliktir.

Dolayısıyla;

“Mobilya ihracatı yapan her şirket yurt dışında depo açarsa KTZ desteği alabilir.”

şeklinde bir ifade doğru değildir.

Mobilya veya mobilya yan sanayi şirketinin bu destekten yararlanabilirliği, gerçekleştirdiği tedarikin niteliği ve KTZ mevzuatındaki şartlar doğrultusunda ayrıca değerlendirilmelidir.

 

Küresel Bir Firmanın Tedarikçisi Olmanın Avantajları Nelerdir?

Küresel bir firmanın onaylı tedarikçisi olmak üretici açısından önemli ticari fırsatlar yaratabilir.

Bunlar arasında;

• yüksek hacimli siparişler,
• düzenli üretim,
• uzun vadeli ticari ilişki,
• ihracatın sürekliliği,
• üretim kapasitesinin daha etkin kullanılması,
• uluslararası kalite standartlarının gelişmesi,
• yeni küresel müşteriler için referans oluşturulması

sayılabilir.

Ancak küresel tedarik zincirlerinde fiyat kadar;

kalite + süreklilik + teslimat + kapasite + teknik uygunluk + izlenebilirlik

de önemlidir.

 

Küresel Firmalar Tedarikçi Seçerken Nelere Dikkat Eder?

Her küresel şirketin satın alma kriterleri farklı olabilir.

Genel olarak;

• ürün kalitesi,
• fiyat,
• üretim kapasitesi,
• termin süreleri,
• kalite yönetimi,
• teknik yeterlilik,
• sertifikasyon,
• finansal sürdürülebilirlik,
• tedarik güvenliği,
• izlenebilirlik,
• çevresel ve sosyal standartlar

değerlendirilebilir.

Bu nedenle bir üreticinin yalnızca düşük fiyat sunması küresel tedarik zincirine girmesi için yeterli olmayabilir.

 

Mobilya Üreticileri KTZ'ye Hazırlanırken Nelere Dikkat Etmelidir?

Mobilya üreticisinin öncelikle;

“Hangi küresel firmanın hangi ürün veya komponentinde tedarikçi olabilirim?”

sorusuna cevap vermesi gerekir.

Ardından;

ürün → hedef küresel firma → teknik şartlar → mevcut kapasite → eksik yetkinlikler → gerekli yatırım → sertifikasyon/test → numune → tedarikçi değerlendirmesi → seri üretim

şeklinde bir yol haritası oluşturulabilir.

Bu yaklaşım KTZ projesinin yatırım listesinden başlamasını engeller.

Doğru başlangıç noktası;

“Hangi makineyi alabiliriz?”

değil,

“Hangi küresel tedarik zincirine hangi ürünle girebiliriz?”

sorusudur.

 

KTZ Desteğinin Mobilya Sektörüne Sağlayabileceği Avantajlar Nelerdir?

Uygun projelerde KTZ desteği mobilya ve mobilya yan sanayi üreticilerinin;

• üretim teknolojisini geliştirmesine,
• kalite standardını yükseltmesine,
• yeni makine ve ekipman yatırımları yapmasına,
• dijital üretim altyapısını geliştirmesine,
• gerekli test ve sertifikasyonları tamamlamasına,
• küresel müşterilerin teknik şartlarını karşılamasına,
• uluslararası tedarikçi konumuna gelmesine

katkı sağlayabilir.

Bu durum yalnızca ihracat hacmini değil, işletmenin üretim kalitesini ve uluslararası rekabet gücünü de geliştirebilir.

 

KTZ Desteği ile UR-GE Arasındaki Fark Nedir?

Bir önceki konumuz olan UR-GE ile KTZ birbirinden oldukça farklı iki destek modelidir.

UR-GE, iş birliği kuruluşu koordinasyonunda bir grup şirketin ortak uluslararası rekabet gücünü geliştirmeye yönelik proje modelidir.

KTZ Yetkinlik Projesi ise üretici şirketin belirli bir küresel tedarik zincirine girebilmesi veya mevcut tedarik ilişkisini geliştirebilmesi için kendi yetkinliklerini geliştirmesine odaklanır.

Basit biçimde;

UR-GE → birlikte uluslararasılaşma

KTZ → küresel firmanın tedarikçisi olabilecek üretim yetkinliğini geliştirme

şeklinde ayırabiliriz.

 

KTZ Desteği ile Pazara Giriş Belgesi Desteği Aynı mıdır?

Hayır.

Pazara Giriş Belgesi Desteği; şirketlerin ürünlerinin hedef pazarlara girişinde gerekli olabilecek belirli belge, ruhsatlandırma ve kayıt giderlerine yönelik ayrı bir destek mekanizmasıdır.

KTZ Yetkinlik Projesi ise küresel bir tedarik zincirine dahil olma amacı doğrultusunda makine, ekipman, donanım, yazılım, eğitim, danışmanlık, sertifikasyon, test/analiz ve ürün doğrulama gibi daha geniş bir yetkinlik geliştirme yapısına sahiptir.

 

KTZ Başvuru Süreci Nasıl İşler?

KTZ desteği proje bazlı bir yapıya sahiptir.

Genel süreç;

küresel firmanın belirlenmesi → tedarik fırsatının belirlenmesi → ürünün belirlenmesi → mevcut üretim kapasitesinin değerlendirilmesi → geliştirilmesi gereken yetkinliklerin belirlenmesi → KTZ Yetkinlik Projesinin hazırlanması → başvuru → Bakanlık değerlendirmesi → proje onayı → uygun faaliyet ve yatırımların gerçekleştirilmesi → harcama belgeleri → destek başvurusu

şeklinde düşünülebilir.

KTZ desteklerinin başvuru, değerlendirme ve sonuçlandırma süreçleri Destek Yönetim Sistemi (DYS) üzerinden yürütülmektedir.

 

KTZ Projesinde Hedef Küresel Firmanın Belirlenmesi Önemli midir?

Evet, son derece önemlidir.

KTZ başvuru formunun kendisi dahi projenin;

hangi küresel firmaya, hangi ürünle tedarik sağlama amacı taşıdığını

sorgulamaktadır.

Bu nedenle KTZ projesinin;

“Fabrikamızı modernize etmek istiyoruz.”

gibi genel bir yatırım projesi şeklinde hazırlanması destek mantığını tam olarak karşılamaz.

Daha doğru yaklaşım;

“Belirli küresel müşterinin tedarik zincirine belirli ürünle girebilmek için şu üretim, kalite ve teknik yetkinliklere ihtiyacımız bulunmaktadır.”

şeklindedir.

 

KTZ Desteği Genel Bir Makine Yatırım Teşviki midir?

Hayır.

Bu ayrımı özellikle vurgulamak gerekir.

KTZ Yetkinlik Projesi;

“Devlet makine alımının yarısını karşılıyor.”

şeklinde yorumlanmamalıdır.

Makine, ekipman ve diğer harcamaların küresel tedarik zincirine girme veya mevcut tedarik ilişkisini geliştirme amacı taşıyan onaylanmış KTZ projesinin parçası olması gerekir.

Dolayısıyla önce yatırım listesi değil, küresel tedarik hedefi oluşturulmalıdır.

 

BYMOBEL KTZ Desteği Danışmanlığı Veriyor mu?

Hayır.

BYMOBEL; Türk mobilya üreticilerini, ihracatçılarını ve sektör firmalarını tanıtan, mobilya sektörü ile dış ticaret alanlarında bilgilendirici içerikler sunan bir platformdur.

BYMOBEL, Küresel Tedarik Zinciri Yetkinlik Projesi hazırlama, DYS başvurusu veya devlet desteği danışmanlığı hizmeti vermemektedir.

Destek oranları, üst limitler, uygun giderler, başvuru koşulları ve mevzuat zaman içerisinde değişebileceğinden başvuru tarihinde T.C. Ticaret Bakanlığının yürürlükte bulunan düzenlemeleri esas alınmalıdır.

T.C. Ticaret Bakanlığı – İhracat Destekleri

 

Sık Sorulan Sorular (S.S.S.)

1. Küresel Tedarik Zinciri Desteği nedir?

Küresel Tedarik Zinciri Desteği; Türkiye'deki üretici şirketlerin yurt dışında yerleşik küresel firmalarla tedarikçi ilişkisi kurmalarını veya mevcut tedarik ilişkilerini geliştirmelerini desteklemeye yönelik ihracat desteklerinden biridir.

Programın temel mantığı yalnızca ürün ihraç etmek değil, Türk üreticisinin küresel üretim ve tedarik ağlarının kalıcı bir parçası hâline gelmesine katkı sağlamaktır.

2. KTZ desteğinden kimler yararlanabilir?

KTZ Yetkinlik Projesinin temel hedef kitlesi üretici şirketlerdir.

Şirketin belirli bir küresel firmanın tedarik zincirine girmeyi veya mevcut tedarik ilişkisini geliştirmeyi hedefleyen somut bir proje ortaya koyması önemlidir.

Bu nedenle desteğin yalnızca genel ticaret veya aracılık faaliyetleri için tasarlanmış bir sistem olduğu düşünülmemelidir.

3. Mobilya üreticileri KTZ desteğinden yararlanabilir mi?

Uygun proje koşullarını sağlayan mobilya üreticileri açısından KTZ desteği değerlendirilebilir.

Ancak şirketin mobilya sektöründe faaliyet göstermesi tek başına yeterli değildir.

Önemli olan, belirli bir küresel firmanın tedarik zincirine;

• nihai mobilya,
• mobilya komponenti,
• ahşap veya metal parça,
• mekanizma,
• aksesuar,
• proje bazlı özel üretim

gibi ürünlerle girme veya mevcut tedarik ilişkisini geliştirme hedefinin bulunmasıdır.

4. KTZ desteği yalnızca otomotiv veya savunma sanayi için midir?

Hayır.

Küresel tedarik zinciri kavramı çok farklı üretim sektörlerinde uygulanabilir.

Belirleyici olan sektörün adı değil, üretici şirketin küresel bir firmanın tedarik zincirine girebilecek nitelikte bir proje geliştirmesi ve ilgili destek koşullarını sağlamasıdır.

5. KTZ kapsamında makine alımı desteklenebilir mi?

Evet.

KTZ Yetkinlik Projesi kapsamında uygun;

• makine,
• ekipman,
• donanım

alımları desteklenebilen giderler arasında yer almaktadır.

Ancak herhangi bir fabrikanın genel makine yatırımı otomatik olarak KTZ desteği kapsamına girmez.

Makine veya ekipmanın onaylanan KTZ projesiyle ve küresel tedarik hedefiyle doğrudan ilişkili olması gerekir.

6. KTZ genel bir makine yatırım desteği midir?

Hayır.

KTZ'nin en fazla yanlış anlaşılabilecek noktalarından biri budur.

“Makine alacağım, devlet maliyetin bir kısmını karşılasın.” yaklaşımı tek başına KTZ projesinin mantığını karşılamaz.

Doğru yaklaşım;

küresel müşteri → tedarik fırsatı → teknik gereklilik → mevcut kapasite farkı → gerekli yatırım

şeklinde kurulmalıdır.

7. Yazılım giderleri KTZ kapsamında desteklenebilir mi?

Evet.

Onaylanan proje ile ilişkili uygun yazılım alımları KTZ Yetkinlik Projesi kapsamında desteklenebilecek giderler arasında yer almaktadır.

Özellikle üretim planlama, kalite kontrol, izlenebilirlik, tasarım veya tedarik süreçlerinin yönetiminde kullanılacak yazılımlar küresel tedarikçi yetkinliğinin geliştirilmesi açısından önem taşıyabilir.

8. Eğitim ve danışmanlık giderleri desteklenebilir mi?

Evet.

KTZ kapsamında proje ile ilişkili uygun eğitim ve danışmanlık giderleri de desteklenebilir.

Ancak şirketin yaptığı her eğitim veya aldığı her danışmanlık hizmetinin otomatik olarak destekleneceği düşünülmemelidir.

9. Sertifikasyon giderleri destek kapsamında mıdır?

Evet.

KTZ Yetkinlik Projesi kapsamında uygun sertifikasyon giderleri desteklenebilen kalemler arasındadır.

Küresel şirketler tedarikçilerinden belirli kalite, çevre, üretim veya sektörel standartları sağlamalarını isteyebildiği için sertifikasyon tedarikçi kabul sürecinde önemli rol oynayabilir.

10. Test ve analiz giderleri desteklenebilir mi?

Evet.

Projeyle bağlantılı uygun test ve analiz giderleri KTZ kapsamında desteklenebilir.

Mobilya ve komponent üreticileri açısından dayanıklılık, güvenlik, malzeme performansı veya teknik standartlara uygunluğun doğrulanması yabancı müşterinin taleplerinden biri olabilir.

11. Ürün doğrulama giderleri desteklenebilir mi?

Evet.

Ürün doğrulamaya yönelik uygun giderler de KTZ Yetkinlik Projesinin destek unsurları arasında yer almaktadır.

Bu süreç, ürünün küresel alıcının teknik ve kalite kriterlerini karşılayıp karşılamadığının ortaya konmasına yardımcı olabilir.

12. OEM üreticileri KTZ desteğini değerlendirebilir mi?

Evet, uygun proje koşullarının bulunması hâlinde OEM üreticiler açısından KTZ oldukça anlamlı olabilir.

OEM modelinde Türk üretici, yabancı şirketin teknik özellikleri ve standartları doğrultusunda ürün veya komponent üretebilir.

Burada asıl değer üreticinin kendi markasının üründe görünmesinden çok, küresel firmanın tedarik sisteminin güvenilir bir parçası hâline gelmesidir.

13. Private Label üreticileri KTZ desteğinden yararlanabilir mi?

Private Label üretim modeli de küresel tedarik ilişkileriyle bağlantılı olabilir.

Ancak yabancı marka için üretim yapılıyor olması tek başına KTZ desteği için yeterli kabul edilmemelidir.

Projenin küresel tedarik zinciri hedefi, hedef firma, ürün ve geliştirilecek yetkinlikler birlikte değerlendirilir.

14. Mobilya aksesuar ve komponent üreticileri KTZ açısından avantajlı olabilir mi?

Evet.

Küresel tedarik zincirlerinde yalnızca nihai ürünler değil;

• parçalar,
• komponentler,
• mekanizmalar,
• bağlantı elemanları,
• aksesuarlar,
• yarı mamuller

de uluslararası ticarete konu olabilir.

Bu nedenle yüksek standartlarda ve seri üretim yapabilen mobilya yan sanayi firmaları açısından küresel tedarikçi olma modeli önemli bir ihracat fırsatı oluşturabilir.

15. KTZ desteğinde hedef küresel firmanın belirlenmesi gerekir mi?

Proje mantığı açısından bu son derece önemlidir.

KTZ desteğinin temelinde şirketin hangi küresel firmaya, hangi ürünle ve hangi tedarik ilişkisi kapsamında ulaşmayı hedeflediğinin ortaya konulması bulunmaktadır. Ticaret Bakanlığının tanımında da KTZ Yetkinlik Projesi, şirketlerin yurt dışında yerleşik küresel firmalarla tedarikçi ilişkisi kurmasını sağlayacak proje olarak ele alınmaktadır.

Bu nedenle genel bir fabrika modernizasyon projesi ile KTZ Yetkinlik Projesi aynı şey değildir.

16. KTZ desteğinde proje öncesi yatırım yapmak doğru mudur?

Şirketlerin önce proje koşullarını, destek kapsamını ve başvuru sürecini incelemesi daha sağlıklı olacaktır.

Proje bazlı desteklerde belirli giderlerin uygunluğu, onay ve başvuru zamanlaması önem taşıyabilir.

Bu nedenle “Önce makineyi alalım, sonra destek başvurusu yaparız.” yaklaşımı riskli olabilir.

17. KTZ desteği ile yurt dışı depo desteği aynı şey midir?

KTZ destek sistemi içerisinde iki farklı yapı bulunmaktadır.

Bunlardan biri üretici şirketlerin küresel tedarik zincirlerine girmesine yönelik KTZ Yetkinlik Projesi, diğeri ise belirli şartları sağlayan şirketlerin yurt dışı depo kira ve depolama giderlerine yönelik destek unsurudur.

Bu nedenle depo desteğinin bütün ihracatçı şirketlere açık genel bir yurt dışı depo desteği olduğu düşünülmemelidir.

18. Yurt dışında depo açan her mobilya firması KTZ depo desteği alabilir mi?

Hayır.

KTZ kapsamındaki depo desteğinin yararlanma koşulları özeldir.

Dolayısıyla yalnızca mobilya ihraç etmek veya yurt dışında depo kiralamak bu destekten yararlanmak için tek başına yeterli değildir.

Şirketlerin işlem öncesinde güncel KTZ Genelgesindeki yararlanıcı ve gider koşullarını kontrol etmeleri gerekir. Ticaret Bakanlığının güncel KTZ Genelgesi 26 Kasım 2025 tarihlidir.

19. Bir şirket birden fazla KTZ projesi hazırlayabilir mi?

5973 sayılı Kararın güncel hükümleri uyarınca desteklenecek KTZ Yetkinlik Projesi sayısı sınırlandırılmıştır.

Bu nedenle şirket açısından proje seçiminin stratejik yapılması önem taşır. Proje, gerçekçi bir küresel müşteri ve uzun vadeli tedarik potansiyeli üzerine kurulmalıdır.

20. KTZ desteğinin oranı ve üst limitleri sabit midir?

Hayır.

Destek oranları Kararda düzenlenirken destek üst limitleri yıllara göre güncellenebilmektedir.

Bu nedenle BYMOBEL gibi uzun süre yayında kalacak bir içerikte belirli bir yılın rakamını kalıcı bir tutarmış gibi sunmak yerine, işlem tarihinde yürürlükte bulunan Ticaret Bakanlığı limitlerinin kontrol edilmesi daha sağlıklıdır. Bakanlık KTZ'yi hâlen 5973 sayılı Karar kapsamındaki güncel destek başlıkları arasında yayımlamaktadır.

21. KTZ desteğine başvuru nasıl yapılır?

KTZ proje ve destek süreçleri Ticaret Bakanlığının güncel Genelgesi ve başvuru bilgi ve belgeleri doğrultusunda yürütülmektedir.

Genel süreç;

küresel firma ve tedarik fırsatının belirlenmesi → ürünün belirlenmesi → ihtiyaçların ve yetkinlik açığının tespiti → KTZ projesinin hazırlanması → başvuru → Bakanlık değerlendirmesi → uygun bulunması hâlinde proje faaliyetlerinin gerçekleştirilmesi → giderlerin belgelendirilmesi → destek süreci

şeklinde değerlendirilebilir.

Güncel başvuru belgeleri Ticaret Bakanlığının KTZ destek sayfasında yayımlanmaktadır.

22. KTZ desteği ihracat başarısını garanti eder mi?

Hayır.

Destek, işletmenin küresel şirketlerin talep ettiği üretim ve kalite seviyesine ulaşmasına yardımcı olabilir.

Ancak tedarikçi olmak;

• rekabetçi fiyat,
• kalite sürekliliği,
• zamanında teslimat,
• üretim kapasitesi,
• finansal sürdürülebilirlik,
• teknik yeterlilik,
• müşteri ilişkileri

gibi birçok unsurun birlikte başarıyla yönetilmesine bağlıdır.

23. BYMOBEL KTZ Desteği danışmanlığı veriyor mu?

Hayır.

BYMOBEL; Türk mobilya üreticilerini, ihracatçılarını ve sektör firmalarını tanıtan, mobilya sektörü ile dış ticaret alanlarında bilgilendirici içerikler sunan bir platformdur.

KTZ Yetkinlik Projesi hazırlama, DYS işlemleri veya devlet desteklerine ilişkin danışmanlık hizmeti vermemektedir.

Başvuru öncesinde T.C. Ticaret Bakanlığının yürürlükte bulunan KTZ Genelgesi ve resmî başvuru belgeleri esas alınmalıdır.

 

Sonuç ve Genel Değerlendirme

Küresel Tedarik Zinciri Desteği, ihracata yalnızca “Türk ürünü yabancı müşteriye satmak” perspektifinden bakmayan önemli destek mekanizmalarından biridir.

Dünya ticaretinde büyük şirketlerin üretim süreçleri giderek daha fazla uluslararası tedarik ağlarına dayanmaktadır.

Bu yapı Türk üreticileri açısından önemli bir fırsat ortaya çıkarmaktadır:

Bir küresel markanın rakibi olmak kadar, o markanın güvenilir ve stratejik tedarikçisi olmak da güçlü bir uluslararasılaşma modeli olabilir.

Bu yaklaşım mobilya sektörü açısından özellikle dikkate değerdir.

Türkiye'de;

• nihai mobilya,
• sandalye,
• masa,
• koltuk,
• proje mobilyası,
• mobilya komponentleri,
• ahşap parçalar,
• metal parçalar,
• mekanizmalar,
• mobilya aksesuarları

üreten çok sayıda işletme bulunmaktadır.

Bu üretim kapasitesinin bir bölümü küresel firmaların tedarik zincirlerine entegre edilebilir.

Ancak küresel tedarikçi olmanın şartları klasik ihracattan daha farklı olabilir.

Küresel firmalar çoğu zaman yalnızca;

“Bu ürünü kaça üretiyorsunuz?”

sorusunu sormaz.

Aynı zamanda;

“Her ay aynı kaliteyi üretebilir misiniz?”

“İstenen adedi zamanında teslim edebilir misiniz?”

“Üretim süreciniz izlenebilir mi?”

“Gerekli test ve sertifikalara sahip misiniz?”

“Uzun vadeli tedarik güvenliği sağlayabilir misiniz?”

sorularına da cevap arar.

Bu nedenle KTZ desteğinin asıl değeri yalnızca makine veya ekipman yatırımına katkı sağlamasında değildir.

Daha geniş dönüşüm;

yerel üretici → uluslararası standartlarda üretici → onaylı tedarikçi → küresel tedarik zinciri üyesi → sürdürülebilir ihracatçı

şeklinde düşünülebilir.

Mobilya üreticileri açısından da ilk soru “Hangi makine için destek alabiliriz?” olmamalıdır.

Daha doğru başlangıç:

“Hangi küresel firmanın hangi ürün veya komponentinde tedarikçi olabiliriz?”

sorusudur.

Ardından;

hedef küresel firma → ürün → teknik şartlar → yetkinlik açığı → makine / yazılım / eğitim / sertifikasyon / test → numune → tedarikçi onayı → seri üretim → ihracat

yol haritası oluşturulabilir.

Bu yaklaşım KTZ desteğinin gerçek amacıyla daha uyumludur. 5973 sayılı Kararda da KTZ Yetkinlik Projesi, şirketlerin yurt dışında yerleşik küresel firmalarla tedarikçi ilişkisi kurmasını sağlayacak proje olarak tanımlanmaktadır.

Özellikle OEM, Private Label ve komponent üreticileri açısından KTZ, Türk üretim gücünü uluslararası markaların ve ana sanayilerin tedarik zincirlerine taşıyabilecek stratejik bir araç olarak değerlendirilmelidir.

 

Kaynaklar

Bu makale hazırlanırken Küresel Tedarik Zinciri Desteğine ilişkin T.C. Ticaret Bakanlığının güncel resmî kaynakları esas alınmış ve içerik özgün olarak hazırlanmıştır.

Başlıca kaynaklar:

• T.C. Ticaret Bakanlığı
• 5973 Sayılı İhracat Destekleri Hakkında Karar
• Küresel Tedarik Zinciri Desteklerine İlişkin Genelge
• KTZ Başvuru Bilgi ve Belgeleri
• 5973 Sayılı Karar kapsamındaki güncel destek üst limitleri
• İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterlikleri
• Destek Yönetim Sistemi (DYS)

Ticaret Bakanlığının güncel KTZ sayfasında 26 Kasım 2025 tarihli Küresel Tedarik Zinciri Desteklerine İlişkin Genelge ile başvuru bilgi ve belgeleri yayımlanmaktadır.

5973 sayılı Kararda ise KTZ Yetkinlik Projesinin amacı ve temel destek yapısı düzenlenmektedir.

 

İÇİNDEKİ KONULAR

küresel tedarik zinciri desteği, küresel tedarik zinciri, KTZ desteği, KTZ yetkinlik projesi, KTZ nedir, KTZ başvurusu, KTZ başvuru süreci, 5973 sayılı ihracat destekleri, Ticaret Bakanlığı KTZ desteği, ihracat devlet destekleri, dış ticarette devlet destekleri, küresel tedarikçi, global tedarikçi, küresel firmalara tedarikçi olmak, global firmalara tedarikçi olmak, tedarik zinciri, global supply chain, global supplier, supplier development, tedarikçi geliştirme, üretici desteği, makine desteği, ekipman desteği, donanım desteği, yazılım desteği, sertifikasyon desteği, test ve analiz desteği, ürün doğrulama, üretim kapasitesi, kalite yönetimi, izlenebilirlik, küresel firma, ana sanayi, OEM üretim, OEM üretici, Private Label, Private Label üretici, fason üretim, komponent üretimi, parça üretimi, ara mamul, mobilya komponenti, mobilya aksesuarları, mobilya yan sanayi, mobilya tedarikçisi, mobilya OEM, mobilya Private Label, mobilya üreticileri, mobilya ihracatçıları, mobilya ihracatı, Türk mobilya üreticileri, Turkish furniture manufacturers, Turkish furniture suppliers, furniture supplier Turkey, furniture OEM manufacturer Turkey, private label furniture Turkey, furniture components Turkey, global furniture supply chain, furniture export, BYMOBEL

 

Sonraki Konu ► Yeşil Mutabakata Uyum Projesi Desteği – Responsible® Programı Nedir? Avantajları ve Başvuru Süreci